Osmanlı Padişahları
1299-1922
Kuruluştan Yıkılışa
1 - I. Osman
Gazi, Bey
1299-1326
Kuruluş Dönemi
- Osmanlı Devleti'nin kurucusudur.
- İlk kez bakırdan Osmanlı parası (mangır) bastırılmıştır.
- İlk Osmanlı vergisi konmuştur.
2 - Orhan
Gazi, Bey
1326-1362
Kuruluş Dönemi
- Sultan unvanını kullanan ilk padişahtır.
- İlk divan teşkilâtı oluşturulmuştur.
- İlk kez vezirlik makamı oluşturulmuştur.
- İlk düzenli ordu (yaya ve müsellem) oluşturulmuştur.
- İlk darphane kurulmuş ve ilk gümüş para (akçe) basılmıştır.
- İlk kez kadı ve subaşı tayini yapılmıştır.
3 - I. Murad
Hüdâvendigâr
1362-1389
Kuruluş Dönemi
- Yabancı kaynaklar ondan "kibar şövalye" olarak bahsederler.
- Savaş meydanında şehit edilen ilk ve tek Osmanlı padişahıdır.
- İlk kez “Pençik Sistemi” uygulanarak Kapıkulu (Yeniçeri) Ocağı kurulmuştur.
- İlk kez “Tımar Sistemi” uygulanmıştır.
- İlk kez Acemi Oğlanlar Ocağı kurulmuştur.
4 - I. Bayezid
Yıldırım, Sultân-î İklim-i Rûm
1389-1402
Kuruluş Dönemi
- Anadolu'da büyük ölçüde Türk siyasi birliğini sağlamıştır.
- Ankara Muharebesi'nde esir düşmüştür.
- 1391’de ilk kez İstanbul’u kuşatmıştır.
- 1402'de Fetret Devri başlamıştır.
Fetret Devri
20 Temmuz 1402 - 5 Temmuz 1413
- Fetret Devri, Bunalım Devri veya Fasıla-i Saltanat, Osmanlı hükümdarı Yıldırım Bayezid'in hayattaki beş oğlundan dördü arasındaki taht kavgaları nedeniyle 1402'den 1413'e kadar süren kargaşa dönemidir.
5 - I. Mehmed
Çelebi, Kirişçi
1413-1421
Kuruluş Dönemi
- Osmanlı Devleti’nin ikinci kurucusu olarak kabul edilir.
- Osmanlı Devleti’nde ilk dinî ve sosyal içerikli isyanı Şeyh Bedreddin İsyanı 1419'da çıkmıştır.
6 - II. Murad
Koca Sultân, Gazi
1421-1444
Kuruluş Dönemi
- Kendi özgür iradesiyle tahttan feragât eden ilk ve tek padişahtır.
- Devlet adamı yetiştirmek için Edirne’de ilk kez Enderun Mektebi açılmıştır.
- Edirne’de Buçuk Tepe İsyanı çıkmıştır. (ilk yeniçeri ayaklanmasıdır.)
7 - II. Mehmed
1444-1446
Kuruluş Dönemi
- Babasının tahttan ayrılması üzerine 12 yaşındayken tahta geçmiştir.
- Babası (II. Murad) tekrar padişah olduktan sonra tahtı bırakmıştır.
- II. Murad
Koca Sultân, Han, Gazi, Muradî
1446-3 Şubat 1451
Kuruluş Dönemi
- Tahta ikinci çıkışı.
- Yeniçeri isyanı neticesinde tahtta geri dönmek zorunda kaldı.
- II. Mehmed
Fâtih Sultân Mehmed Han, Kayser-i Rûm, Ebû'l Feth
3 Şubat 1451-3 Mayıs 1481
Yükselme Dönemi
- Tahta ikinci çıkışı.
- Kanunnâme-i Âl-i Osman (Fatih Kanunnâmesi) hazırlanmıştır.
- Osmanlı tarihinde portresini yaptıran ilk padişahtır.
- Osmanlı Devleti'nde ilk defa altın para bastırmıştır.
- “Şahi” adlı güçlü ve büyük toplar döktürmüştür.
8 - II. Bayezid
Sultân Bayezid-î Velî, Han, Gazi, Adlî
19 Mayıs 1481-25 Nisan 1512
Yükselme Dönemi
- Döneminde, yükselmekte olan devlette durgunluk hakimdi.
- Oğlu I. Selim lehine tahttan feragat etmiştir.
9 - I. Selim
Yavuz Sultân Selim, Han, Gazi, Selîmi
25 Nisan 1512-21 Eylül 1520
Yükselme Dönemi
- Doğu ağırlıklı fetihler yapmıştır.
- İslam birliği politikası gütmüştür.
10 - I. Süleyman
Kanûnî Sultân Süleyman, Han, Muhteşem, Muhibbî
30 Eylül 1520-7 Eylül 1566
Yükselme Dönemi
- Avrupa ağırlıklı fetihler yapmıştır.
- En uzun hüküm süren padişahtır (46 yıl).
- Osmanlı Devleti’nin bir anlamda “zirve” dönemidir.
11 - II. Selim
Sarı
29 Eylül 1566-21 Aralık 1574
Yükselme Dönemi
- Denizciliğe önem verilerek, Kıbrıs ve Tunus alınmıştır.
- Sefere çıkmayan ilk padişahtır.
12 - III. Murad
Murâd-i Sâlis, Muradî
22 Aralık 1574-16 Ocak 1595
Duraklama Dönemi
- Doğu ağırlıklı fetihler sürmüştür.
- Osmanlı en geniş sınırlarına ulaşmıştır.
13 - III. Mehmed
Mehmed-i Sâlis, Adlî
27 Ocak 1595-21 Aralık 1603
Duraklama Dönemi
- I. Süleyman'dan sonra sefere çıkan ilk padişahtır.
14 - I. Ahmed
Ahmed-i Evvel, Bahtî
21 Aralık 1603-22 Kasım 1617
Duraklama Dönemi
- Sancağa çıkmadan tahta geçen ilk padişahtır.
- Ekber ve Erşed kuralını getirmiştir.
15 - I. Mustafa
Deli
22 Kasım 1617-26 Şubat 1618
Duraklama Dönemi
- Zekâ geriliğinden ötürü Genç yeğeni II. Osman lehine tahttan indirilmiştir.
16 - II. Osman
Genç, Şehit, Farisî
26 Şubat 1618-19 Mayıs 1622
Duraklama Dönemi
- Yeniçeri isyanı sonucunda öldürülen ilk padişahtır.
- İlk kez saray dışından evlenerek saray kadınlarının etkinliğini azaltmıştır.
- I. Mustafa
20 Mayıs 1622-10 Eylül 1623
Duraklama Dönemi
- Tahta ikinci çıkışıdır.
- Zihnî dengesizliği nedeniyle tahttan indirilmiştir.
17 - IV. Murat
Bağdat Fâtihi, Sahib-î-Kıran, Murâdî, Gazi
10 Eylül 1623-9 Şubat 1640
Duraklama Dönemi
- İstanbul’da gece sokağa çıkma yasağı ile içki ve tütün yasağı getirmiş, kahvehaneleri kapattırmıştır.
- ilk kez devlet adamlarına çeşitli raporlar hazırlatmıştır.
18 - İbrahim
Girit Fâtihi, Asabî, Şehit
9 Şubat 1640-8 Ağustos 1648
Duraklama Dönemi
- Şeyhülislam liderliğinde gerçekleştirilen darbe ile tahttan indirilmiştir.
19 - IV. Mehmed
Avcı
8 Ağustos 1648-8 Kasım 1687
Duraklama Dönemi
- İkinci Mohaç Muharebesi’nde Osmanlı Devleti’nin uğradığı yenilginin ardından tahttan indirilmiştir.
20 - II. Süleyman
Süleymân-i Sânî, Gazi
8 Kasım 1687-22 Haziran 1691
Duraklama Dönemi
21 - II. Ahmed
Ahmed-i Sânî, Gazi
22 Haziran 1691-6 Şubat 1695
Duraklama Dönemi
22 - II. Mustafa
Mustafâ-yi Sânî, İkbâlî, Gazi
6 Şubat 1695-22 Ağustos 1703
Duraklama Dönemi
- Karlofça Antlaşması ile Osmanlı ilk defa büyük ölçüde toprak kaybetmiştir.
- Edirne Vakası olarak anılan yeniçeri ayaklanması sonucu 22 Ağustos 1703’te tahttan indirilmiştir.
23 - III. Ahmed
Ahmed-i Sâlis, Necib, Gazi
22 Ağustos 1703-2 Ekim 1730
Gerileme Dönemi
- Lale Devri padişahıdır.
- İlk geçici elçilik Paris’te açılmıştır.
- Yeniçerilerden ilk kez itfaiye teşkilâtı oluşturulmuştur. (Tulumbacılar Ocağı)
- Patrona Halil önderliğinde gerçekleştirilen yeniçeri isyanıyla tahttan indirilmiştir.
24 - I. Mahmud
Sebkatî, Gazi
2 Ekim 1730-13 Aralık 1754
Gerileme Dönemi
- Askerî alanda ilk kez Avrupa tarzı ıslahatların yapıldığı dönemdir.
- Avrupa tarzı ilk teknik okul olan Hendesehâne (Kara Mühendishanesi) kurulmuştur.
25 - III. Osman
Osmân-ı Sâlis, Sofu
13 Aralık 1754-30 Ekim 1757
Gerileme Dönemi
- Osmanlı tarihinde 51 yıl kafes sisteminde kalarak en uzun süre gözetim altında yaşayan padişahtır.
- Bu dönemde ıslahat yapılmamıştır.
26 - III. Mustafa
Mustafa-i Sâlis, Cihangir, İlk Yenilikçi, Gazi
30 Ekim 1757-21 Ocak 1774
Gerileme Dönemi
27 - I. Abdülhamid
Abdü'l-Hâmîd-i Evvel, Islâhatçı, Gazi
21 Ocak 1774-7 Nisan 1789
Gerileme Dönemi
- İlk kez “Yeniçeri Sayımı” yapılmıştır.
- İlk kez “Ulûfe alım satımı” yasaklanmıştır.
- Cülus bahşişi kaldırılmıştır.
28 - III. Selim
Selîm-î Sâlis, Bestekâr, İlhamî, Şehit
7 Nisan 1789-29 Mayıs 1807
Gerileme Dönemi
- Islahatlara ilk kez plânlı ve programlı olarak başlayan padişahtır.
- Nizâm-ı Cedit adı ile ilk kez Batılı tarzda bir ordu kurulmuştur.
- Bu ordunun masraflarını karşılamak için “İrâd-ı Cedit” adlı bir hazine kurulmuştur.
- Avrupa’da ilk kez daimî elçilikler açılmıştır.
29 - IV. Mustafa
29 Mayıs 1807-28 Temmuz 1808
Gerileme Dönemi
- Rusçuk A’yan’ı Alemdar Mustafa Paşa önderliğinde gerçekleştirilen ayaklanma neticesinde tahttan indirilmiştir.
30 - II. Mahmud
Mahmud-u Sânî, İnkılâpçı, Gazi
28 Temmuz 1808-1 Temmuz 1839
Dağılma Dönemi
- 1826'da Yeniçeri Ocağı'nı lağvetmiştir. (Vaka-i Hayriye)
31 - Abdülmecit
Tanzimâtçı, Gazi
1 Temmuz 1839-25 Haziran 1861
Dağılma Dönemi
- 3 Kasım 1839'da Osmanlı demokratikleşmesinin ilk adımı olan (Gülhane Hatt-ı Şerif-î) Tanzimât Fermânı’nı yayımlamıştır.
- 18 Şubat 1856'da (Islâhat Hatt-ı Hümâyûn-u) Islâhat Fermânı’nı ilân etmek zorunda bırakılmıştır.
32 - Abdülaziz
Bahtsız, Şehit
25 Haziran 1861-30 Mayıs 1876
Dağılma Dönemi
- İlk kez Avrupa'ya seyahat amacıyla gitmiştir.
- Bakanları tarafından tahttan indirilmiştir.
33 - V. Murad
Deli
30 Mayıs 1876-31 Ağustos 1876
Dağılma Dönemi
- Akıl hastalığı nedeniyle tahttan indirilmiştir.
- En kısa hüküm süren padişahtır (93 gün).
34 - II. Abdülhamit
Abdü'l Hamîd-i Sânî, Gazi
31 Ağustos 1876-27 Nisan 1909
Dağılma Dönemi
- 23 Kasım 1876'da (Birinci) Meşrûtiyyet'i tesis ederek anayasa (Kanûn-î Esasî) çıkarmış, daha sonra ise 13 Şubat 1878'de askıya almıştır.
- 23 Temmuz 1908'de (İkinci) Meşrûtiyyet’i yeniden ilân etmiştir.
- 31 Mart Vakası (13 Nisan 1909) sonrasında tahttan indirilmiştir.
- Sürgün hayatına başlamak üzere Selanik’e nakledilmiştir.
35 - V. Mehmed
Reşâd
27 Nisan 1909-3 Temmuz 1918
Dağılma Dönemi
- Osmanlı gücünü yitirmiş, Balkanlar, Libya ve Ortadoğu kaybedilmiştir.
36 - VI. Mehmed
Vahîdüddîn
4 Temmuz 1918-1 Kasım 1922
Dağılma Dönemi
- 1 Kasım 1922'de Saltanat lâğvedilmiştir.
- 17 Kasım 1922’de İstanbul’dan ayrılmıştır.
37 - II. Abdülmecit
18 Kasım 1922-3 Mart 1924
Son Osmanlı Halifesi
- Türkiye (Cumhuriyeti) Devleti'nin denetiminde varlığını sürdürmüştür.
- TBMM tarafından halife seçilmiştir.
- Hilâfet’in lağvedilmesiyle sürgüne gönderilmiştir.